ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰ ਗਿਆਨੀ ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਉਪ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਨੂੰ ਤਨਖ਼ਾਹੀਆ ਐਲਾਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਫ਼ਸੀਲ ਤੋਂ ਬੋਲਦਿਆਂ ਜਥੇਦਾਰ ਗਿਆਨੀ ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਸੁਖਬੀਰ ਬਾਦਲ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਉਪ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਸਨ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬੁਹਤ ਸਾਰੇ ਐਸੇ ਫੈਸਲੇ ਲਏ ਸਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨਾਲ ਪੰਥਕ ਸਰੂਪ ਦੇ ਅਕਸ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਢਾਹ ਲੱਗੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, “ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀ ਹਾਲਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ 2007 ਤੋਂ 2017 ਤੱਕ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸਿੱਖ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ 15 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਪੇਸ਼ ਹੋਕੇ ਆਪਣਾ ਸਪਸ਼ਟੀਕਰਨ ਦੇਣਾ ਪਵੇਗਾ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ: “ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, ਸਿੱਖ ਸੰਗਤ ਅਤੇ ਪੰਜ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬਾਨ ਅੱਗੇ ਆਪਣੇ ਗੁਨਾਹਾਂ ਦਾ ਇਕਬਾਲ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਆਪਣੇ ਗੁਨਾਹਾਂ ਦੀ ਮੁਆਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਮੰਗਦੇ , ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਤਨਖ਼ਾਹੀਆ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜੁਲਾਈ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਸਕੱਤਰੇਤ ਵਿਖੇ ਪੰਜ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੁਖਬੀਰ ਬਾਦਲ ਨੂੰ 15 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੰਦਰ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਆ ਕੇ ਲਿਖਤੀ ਬਿਆਨ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਦਰਅਸਲ 1 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਬਾਗੀ ਧੜੇ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਆਗੂ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਪੇਸ਼ ਹੋਏ ਸਨ।
ਇਸ ਮੌਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਜਥੇਦਾਰ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਚਾਰ ਪੰਨਿਆਂ ਦਾ ਮੁਆਫ਼ੀਨਾਮਾ ਪੱਤਰ ਸੌਂਪਿਆ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਹ ਵੀ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਕਿ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਸੰਪਰਦਾਇਕ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
ਆਪਣੇ ਮੁਆਫ਼ੀਨਾਮੇ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 2007 ਤੋਂ 2017 ਤੱਕ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੌਰਾਨ ਹੋਈਆਂ ਗ਼ਲਤੀਆਂ ਲਈ ਮੁਆਫ਼ੀ ਮੰਗੀ ਹੈ।

ਤਨਖ਼ਾਹੀਆ ਹੋਣ ਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੈ ?

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਸਜ਼ਾ ਤਨਖ਼ਾਹ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਸਿੱਖ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਗੁਰਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ “ਇਹ ਇੱਕ ਨੈਤਿਕ ਸਜ਼ਾ ਹੈ, ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਤਨਖਾਹ ਲਗਾਈ ਗਈ ਹੋਵੇ , ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਵਿੱਚ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਮਿਆਰ ਨੀਵਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਵੈਬਸਾਈਟ ਅਨੁਸਾਰ : “ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਿਯਾਦਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਜਾਣ ਨੂੰ “ਕਰਮ-ਧਰਮ ਦੰਡ ਦਾ ਨਾਉਂ” “ਤਨਖ਼ਾਹ” ਹੈ। ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਿਯਾਦਾ ਦੇ ਨਿਯਮ ਤੋੜਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਤਨਖ਼ਾਹੀਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਰਨਾਲਾ ਨੂੰ ਵੀ 1988 ਵਿੱਚ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਧਾਰਮਿਕ ਸਜ਼ਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 21 ਦਿਨ ਗੁਰੂ ਘਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਧਾਰਮਿਕ ਸਜ਼ਾ 1985 ਤੋਂ 1987 ਤੱਕ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਸਨਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ “ਗਲਤ ਫੈਸਲਿਆਂ” ਲਈ ਮਿਲੀ।

ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਦਾ ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਉਪਰ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ :

ਸੁਖਬੀਰ ਬਾਦਲ ਨੇ ਐਕਸ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਖਾਤੇ ‘ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਥੇਦਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਿਖਿਆ, “ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਜਲਦ ਹੀ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਨਮੁੱਖ ਪੇਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਖ਼ਿਮਾ ਜਾਚਨਾ ਕਰਾਂਗਾ ਜੀ।”

ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦਾ ਕੀ ਪੱਖ ਹੈ ?

ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਆਗੂ ਦਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਚੀਮਾ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅੱਜ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਜੋ ਵੀ ਹੁਕਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਉਸ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਸਿਰ ਨਿਵਾਂ ਕੇ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਿਸ ਦਿਨ ਸੁਖਬੀਰ ਬਾਦਲ ਬਤੌਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਪਸ਼ਟੀਕਰਨ ਦੇਣ ਆਏ ਸਨ, ਉਸ ਦਿਨ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਅਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰਦੇ ਆਏ ਹਾਂ ਅਤੇ ਕਰਦੇ ਰਹਾਂਗੇ।
ਸੁਖਬੀਰ ਬਾਦਲ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਬਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ (ਸੁਖਬੀਰ ਬਾਦਲ) ਇਸ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨਗੇ।

ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਕੀ ਹੈ ?

ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਪੰਜ ਤਖ਼ਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲਾ ਅਤੇ ਸਰਵਉੱਚ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਰੋਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਜੋ ਕਿ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਡੀ. ਸੁਖਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਆਪਣੀ ਪੁਸਤਕ ‘ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੇ ਪੰਜ ਤਖ਼ਤ’ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦੇ ਹਨ: “ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਮੁੱਚੇ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਫ਼ਰਮਾਨ ਸਮੁੱਚੇ ਪੰਥ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਫ਼ਰਮਾਨ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਮੰਨਣਾ ਜਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ 400 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ ਜੋ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਸਿੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਫੈਸਲੇ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਸੰਕਟ ਦੇ ਸਮੇਂ ਇੱਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।
ਪੰਜ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੀਆਂ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਜਥੇਦਾਰ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਜਥੇਦਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਮਸਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਮਰਿਯਾਦਾ ਗੁਰਮਤ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਸਬੰਧਤ ਫੈਸਲੇ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਮੁੱਚੀ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਸੇਧ ਲਈ ਜਥੇਦਾਰ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਵੱਲ ਦੇਖਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਥੇਦਾਰ ਤੋਂ ਨਿਰਪੱਖ ਪੰਥਕ ਮਰਿਆਦਾ, ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਫਲਸਫੇ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਮਰਿਆਦਾ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਨਾਲ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਦੀ ਆਸ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸ਼ੋਕ ਨੇ ਆਪਣੇ 40 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ ਲਗਭਗ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰ ਅਧੀਨ ਇੱਕਜੁੱਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਅਜੋਕਾ ਭਾਰਤ, ਅਜੋਕਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ, ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਅਤੇ ਕੇਰਲਾ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਅਧੀਨ ਸਨ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਹ ਇਕ ਅਜਿਹੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕਣ ਵਿਚ ਸਫਲ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਦੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਿਸ਼ਵ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਲਈ ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਹੀ ਅਨੁਯਾਈ ਸਨ।

ਉਹ ਨੈਤਿਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰਦਾ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅੱਜ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਚਾਰਲਸ ਐਲਨ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਅਸ਼ੋਕਾਜ਼ ਸਰਚ ਫਾਰ ਇੰਡੀਆਜ਼ ਲੌਸਟ ਏਮਪਰਰ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦਾ ਹੈ, “ਅਸ਼ੋਕ ਸੱਚਮੁੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਬਾਨੀ ਪਿਤਾ ਕਹਾਉਣ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ।

ਉਹ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜੋੜਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਸ਼ਾਸਕ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸਨੇ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਅਹਿੰਸਾ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖਿਆ ਸੀ।

ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸ਼ਾਇਦ ਉਹ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਰਾਜਾ ਸੀ।

ਅਸ਼ੋਕ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਇੱਕ ਵਿਜੇਤਾ ਜਿਸਨੇ ਯੁੱਧ ਦੀ ਭਿਆਨਕਤਾ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇੱਕ ਰਿਸ਼ੀ, ਜਾਂ ਮੰਨ ਲਓ ਇੱਕ ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਮਰਾਟ ਦਾ ਸੁਮੇਲ, ਮਨੁੱਖੀ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਸਮਝ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਤਿਭਾ।

ਰੋਮਿਲਾ ਥਾਪਰ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਅਸ਼ੋਕਾ ਐਂਡ ਦਿ ਡਿਕਲਾਈਨ ਆਫ਼ ਦ ਮੌਰੀਅਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅਸ਼ੋਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ। ਉਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਸਮਝਿਆ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ।

ਮੌਰੀਆ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸ਼ਾਸਕ
ਰਾਜਾ ਅਸ਼ੋਕ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਉਸ ਦੇ ਦਾਦਾ ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਮੌਰਿਆ ਅਤੇ ਚਾਣਕਯ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਮਗਧ ਦੇ ਸਿੰਘਾਸਣ ‘ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ ਸੀ।

ਅਸ਼ੋਕ ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਮੌਰਿਆ ਦਾ ਪੋਤਾ ਸੀ। ਸਿਕੰਦਰ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ-ਅੰਦਰ 323 ਈ.ਪੂ. ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ, ਸਿੰਧ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਯੂਨਾਨੀ ਦਬਦਬਾ ਘਟਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ।

ਚਾਣਕਯ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਮੌਰਿਆ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਦਾਨਾ ਨੰਦਾ ਨੇ ਹਰਾਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦਾਨਾ ਨੰਦਾ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਨਿਰਵਿਵਾਦ ਸ਼ਾਸਕ ਬਣ ਗਿਆ।

ਉਸਦੇ 24 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ, ਮੂਰਿਸ਼ ਫੌਜ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਜਿੱਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ। ਜਦੋਂ 305 ਈਸਵੀ ਪੂਰਵ ਵਿਚ ਬਾਬਲ ਅਤੇ ਪਰਸ਼ੀਆ ਦੇ ਨਵੇਂ ਸ਼ਾਸਕ ਸੈਲਿਊਸੀਡਜ਼ ਸੱਤਾ ਵਿਚ ਆਏ। ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿਕੰਦਰ ਤੋਂ ਗੁਆਚੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਮੌਰਿਆ ਦੁਆਰਾ ਹਾਰ ਗਏ।

ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਮੌਰਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਿੰਦੂਸਰ ਮਗਧ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ। ਚਾਣਕਯ ਬਿੰਦੂਸਰ ਦਾ ਆਗੂ ਬਣਿਆ। ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਮਗਧ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਨ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਪੋਤੇ ਅਤੇ ਚੇਲੇ ਰਾਧਾਗੁਪਤ ਨੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।

ਅਲ-ਬਾਸ਼ਮ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਜੂਬਿਆਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦਾ ਹੈ: “ਉਹ ਮੰਨਦੇ ਸਨ ਕਿ ਬਿੰਦੂਸਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੁਸੀਮਾ, ਮਗਧ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਗੱਦੀ ਦਾ ਵਾਰਸ ਅਤੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਸੀ।”

“ਅਸ਼ੋਕ ਦਾ ਨਾਮ ਬਿੰਦੂਸਰ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਸੀ। ਉਹ ਛੋਟਾ ਅਤੇ ਮੋਟਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਚਮੜੀ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਬਦਸੂਰਤ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ।”

ਸ਼ਾਇਦ ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਉਸ ਤੋਂ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਭਾਵੀ ਵਾਰਸਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਵਿਦਿਸ਼ਾ ‘ਚ ਇਕ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਦੀ ਬੇਟੀ ਨਾਲ ਪਿਆਰ
ਇਸ ਕਾਰਨ ਜਦੋਂ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪਾਟਲੀਪੁਤਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਤਕਸ਼ਿਲਾ ਵਿਚ ਬਗਾਵਤ ਹੋਈ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਬਿੰਦੁਸਾਰ ਨੇ ਅਸ਼ੋਕ ਨੂੰ ਬਗਾਵਤ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਲਈ ਭੇਜਿਆ।

ਫਿਰ ਉਸਨੂੰ ਸ਼ਾਹੀ ਰਾਜ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਵਜੋਂ ਮੱਧ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉਜੈਨ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਉਸਨੂੰ ਵਿਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਵਪਾਰੀ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਧੀ ਮਹਾਦੇਵੀ ਸਾਕਿਆ ਕੁਮਾਰੀ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ।

ਰੋਮਿਲਾ ਥਾਪਰ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ “ਅਸ਼ੋਕਾ ਐਂਡ ਦਿ ਡਿਕਲਾਈਨ ਆਫ਼ ਦ ਮੌਰਿਆਜ਼” ਵਿੱਚ ਲਿਖਦੀ ਹੈ: “ਦੀਪਵੰਸਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਿਆਹ ਦਾ ਕੋਈ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਸਨ, ਮਹਿੰਦਾ ਅਤੇ ਸੰਘਮਿਤਾ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਅਪਣਾ ਲਿਆ ਗਿਆ” ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ” .

“ਜਦੋਂ ਅਸ਼ੋਕ ਸਮਰਾਟ ਬਣਿਆ ਤਾਂ ਮਹਾਦੇਵੀ ਨੇ ਪਾਟਲੀਪੁੱਤਰ ਜਾਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਵਿਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਚੁਣਿਆ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੇਵੀ ਇੱਕ ਬੋਧੀ ਸੀ ਅਤੇ ਵਿਦਿਸ਼ਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਸੀ।

“ਦੂਜਾ, ਉਹ ਇੱਕ ਵਪਾਰੀ ਦੀ ਧੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਸਥਿਤੀ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਸੀ।”

ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਗੱਦੀ ਹਥਿਆ ਲਈ
ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਬਿੰਦੁਸਾਰ ਨੇ ਸੁਸ਼ਮਾ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਚੁਣਿਆ।

ਹਾਲਾਂਕਿ, 274 ਬੀ.ਸੀ. 500 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਬਗਾਵਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਾਰ ਯੁਵਰਾਦ ਸੁਸ਼ਮਾ ਨੂੰ ਇਸ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ।

ਇਹ ਬਗਾਵਤ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਿੰਸਕ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਸੁਸ਼ਮਾ ਨੂੰ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਤਕਸ਼ਸ਼ਿਲਾ ਵਿਚ ਰਹਿਣਾ ਪਿਆ।

ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਰਾਜਾ ਬਿੰਦੁਸਾਰ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਵਿਚ ਬੀਮਾਰ ਹੋ ਗਿਆ।

ਉਹ ਸੁਸ਼ਮਾ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅਸ਼ੋਕ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਥਾਂ ‘ਤੇ ਤਕਸ਼ਸ਼ੀਲਾ ਜਾਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ।

ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਰਾਧਾ ਗੁਪਤਾ, ਇੱਕ ਮੰਤਰੀ, ਜਿਸਨੇ ਰਾਜਾ ਅਸ਼ੋਕ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ, ਨੇ ਦਖਲ ਦੇਣ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਚਾਰਲਸ ਐਲਨ ਲਿਖਦਾ ਹੈ: “ਅਸ਼ੋਕ ਨੇ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਡਰਾਮਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਉਸਨੂੰ ਅੰਤਰਿਮ ਰਾਜਾ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ।”

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਬਿੰਦੂਸਰ ਨੂੰ ਕਰੰਟ ਲੱਗ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

ਜਦੋਂ ਸੁਸ਼ੀਮਾ ਪਾਟਲੀਪੁਤਰ ਵਾਪਸ ਪਰਤਿਆ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਉਸਦੇ ਭਰਾ ਅਸ਼ੋਕ ਨੇ ਪਾਟਲੀਪੁਤਰ ‘ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੀ ਪਹਿਰੇਦਾਰੀ ਯੂਨਾਨ ਤੋਂ ਲਿਆਂਦੇ ਕਿਰਾਏਦਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

ਪਾਟਲੀਪੁਤਰ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਗੇਟ ‘ਤੇ ਸੁਸ਼ਮਾ ਦਾ ਕਤਲ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸੱਤਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਦਮ ਸੀ।

ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਰਾਜਾ ਅਸ਼ੋਕ ਨੇ ਆਪਣੇ 99 ਸੌਤੇਲੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਹੀ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਗਧ ਦਾ ਰਾਜਾ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰ ਸਕਿਆ।

ਸੁਨੀਲ ਖਿਲਨਾਨੀ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ “50 ਲਾਈਵਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ” ਵਿੱਚ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ “ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ 6 ਸੀ”।

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਤਖਤ ਲਈ ਖੂਨੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਅਸ਼ੋਕ ਦੀ ਉਮਰ 34 ਸਾਲ ਸੀ।

ਅਸ਼ੋਕ ਦੀਆਂ ਛੇ ਪਤਨੀਆਂ

ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਤਾਜਪੋਸ਼ੀ ਮਨਾਈ।

ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਹਰਮ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਸਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਉਸਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਕ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਸਨ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸ਼ੋਕ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਾ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ “ਕੰਡਾਸ਼ੋਕਾ” ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪਾਟਲੀਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸਿੰਘਾਸਣ ‘ਤੇ ਬੈਠਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਸ਼ੋਕ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਦੋ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਵਿਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਗਏ ਸਨ।

ਅਸ਼ੋਕ ਦੀਆਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਛੇ ਪਤਨੀਆਂ ਸਨ। ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਇੱਕ ਵਰਣਨ ਵਿੱਚ ਕਰੂਵਕੀ ਨੂੰ ਅਸ਼ੋਕ ਦੀ ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਅਸ਼ੋਕ ਦੀ ਮੁੱਖ ਪਤਨੀ ਅਸੰਦਮਿਤਰਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਰਾਜ ਦੇ 13ਵੇਂ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।

ਅਸ਼ੋਕ ਦਾ ਜਨਮ 265 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਈ. ਉਹ ਇੱਕ ਬੋਧੀ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਨੇ ਖੁਦ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਪਹਿਲੇ ਡੇਢ ਸਾਲ ਉਸਨੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲਿਆ।

ਬੋਧੀ ਬਣਨ ਤੋਂ ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਉਸਦੇ ਬੱਚੇ ਮਹਿੰਦਾ ਅਤੇ ਸੰਘਮਿੱਤਰਾ ਵੀ ਬੋਧੀ ਭਿਕਸ਼ੂ ਅਤੇ ਸਾਧਵੀਆਂ ਬਣ ਗਏ।

ਕਲਿੰਗਾ ਦੀ ਖੂਨੀ ਜੰਗ

ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜਾ ਅਸ਼ੋਕ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਖੇਤਰ ‘ਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਅਸ਼ੋਕ ਸਿੰਘਾਸਣ ‘ਤੇ ਆਇਆ, ਰੋਮ ਅਤੇ ਕਾਰਥੇਜ ਵਿਚਕਾਰ ਪਹਿਲਾ ਪੁਨਿਕ ਯੁੱਧ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੂਨੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਸਮਰਾਟ ਨੇ ਚੀਨ ਦੀ ਮਹਾਨ ਕੰਧ ਬਣਾਈ।

ਰਾਜਾ ਅਸ਼ੋਕ ਨੇ 362 ਈਸਵੀ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਕਲਿੰਗਾ ਦੇ ਖਿਲਾਫ

ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ 100,000 ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੰਨੀ ਹੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

1.5 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੈਦ ਜਾਂ ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਮ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨ।

ਆਪਣੀ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਿਤਾਬ, ਪੋਰਟਰੇਟ ਆਫ਼ ਦਾ ਫਿਲਾਸਫਰ ਕਿੰਗ ਵਿੱਚ, ਪੈਟਰਿਕ ਓਲੀਵੇਲ ਲਿਖਦਾ ਹੈ: “ਸਮਿਤ ਗੁਹਾ ਨੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਕਲਿੰਗਾ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 9,075,000 ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਹੈ।”

ਉਸਨੇ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ: ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਇੱਕ ਮਿਲੀਅਨ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਮੰਨ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਦੇ 20% ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੇ ਕੋਈ ਜੰਗ ਦੇ ਕੈਦੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 35% ਇਸ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਹੈ। “

ਗੌਤਮ ਬੁੱਧ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਬਣ ਗਏ।

ਇਸ ਜਿੱਤ ਨੇ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਸਾਮਰਾਜ ਨੂੰ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾੜੀ ਤੱਕ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਅਗਲੇ 37 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਇਸ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਦਬਦਬਾ ਬਣਾਇਆ। ਪਰ ਜਿੱਤ ਇੰਨੀ ਖੂਨੀ ਸੀ ਕਿ ਇਸਨੇ ਅਸ਼ੋਕ ਦੀ ਜ਼ਮੀਰ ਨੂੰ ਝੰਜੋੜ ਦਿੱਤਾ।

ਉਸਨੇ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਅਫ਼ਸੋਸ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਅਸ਼ੋਕ ਨੇ ਗੌਤਮ ਬੁੱਧ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਭਾਰਤ ਲਈ ਨਵੇਂ ਸਨ।

ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਵੀ ਇੰਨਾ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਿਭਿੰਨ ਸਮਾਜ ਦੇ ਏਕਤਾ ਲਈ ਇੱਕ ਕਾਫ਼ੀ ਲਚਕਦਾਰ ਵਿਸ਼ਵ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਚਾਰਲਸ ਐਲਨ ਲਿਖਦਾ ਹੈ: “ਕਲਿੰਗਾ ਯੁੱਧ ਨੇ ਅਸ਼ੋਕ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਾਮਾਤਰ ਬੋਧੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਬੋਧੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਪਲ ਤੋਂ, ਸਮਰਾਟ ਅਸ਼ੋਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਬੁੱਧ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਨੈਤਿਕ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਵੱਲ ਸੇਧਿਤ ਕੀਤਾ।

“ਇੱਕ ਚੰਗੇ ਸ਼ਾਸਕ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਸ਼ੋਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਕਰਾਇਆ। ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਬੋਲੇ ​​ਹੋਏ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਕੁਝ ਹੀ ਲੋਕ ਸੁਣ ਸਕਦੇ ਸਨ।

“ਅਸ਼ੋਕ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਣੇ। ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਿਖਤੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਦੀ ਪਹਿਲ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਜੀ ਸਕਣ।”

ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਸੁਨੇਹਾ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੂਰੇ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਸੁਨੀਲ ਖਿਲਨਾਨੀ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, “ਅਸ਼ੋਕ ਦੀ ਸੰਚਾਰ ਸ਼ੈਲੀ ਮੌਰਿਆ ਸਮਰਾਟਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਲੱਖਣ ਸੀ।”

“ਸੱਤਵੇਂ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ੋਕ ਨੇ ਲਿਖਵਾਇਆ ਸੀ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਪੱਥਰ ਦੇ ਥੰਮ੍ਹ ਜਾਂ ਪੱਥਰ ਦੇ ਖੰਡ ਹੋਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਉੱਕਰੇ ਜਾਣ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ।”

“ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੱਕ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤ-ਪੋਤਰੇ ਰਾਜ ਕਰਨ, ਜਾਂ ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਚੰਦ ਚਮਕਦੇ ਰਹਿਣਗੇ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਲੋਕ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਪੜ੍ਹ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਸ਼ੋਕ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ‘ਉਹ’ ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।”

“ਪਰ ਕੁਝ ਚੱਟਾਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ, ਪਹਿਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਯਾਨਿ ‘ਮੈਂ’ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਸਾਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਚੱਟਾਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਦੀ ਇੱਕ ਪਲ ਦੀ ਝਲਕ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।”

ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸ਼ਿਲਾਲਖ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਕੁਝ ਸ਼ਿਲਾ ਲੇਖ ਗ੍ਰੀਕ ਅਤੇ ਅਰਮਾਇਕੀ ਲੀਪਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਿਲੇ ਹਨ।

ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਅਹਿੰਸਾ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ

ਅਸ਼ੋਕ ਨੇ ‘ਧੰਮ’ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ।

‘ਧੰਮ’ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਜਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜਾਂ ‘ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਸੰਸਾਰਕ ਆਚਰਣ ‘ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸੀ।

ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਸੀ ਅਤੇ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੀ।

ਰੋਮਿਲਾ ਥਾਪਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, “ਅਸ਼ੋਕ ਨੇ ਜਿਹੜੇ ਸਿਧਾਂਤਾ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਹੱਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਹੈ ਵਿਭਿੰਨ ਮਤਾ-ਮਤਾਂਤਰਾਂ ਦੀ ਸਹਿ-ਹੋਂਦ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਸਭ ਨੂੰ ਮਿਲ ਜੁਲ ਕੇ ਸਹਿ-ਹੋਂਦ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਰਹਿਣਾ ਸਿੱਖਣਾ ਹੋਵੇਗਾ।”

“ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੂਜੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸੰਪਰਦਾ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਵੋਗੇ।”

“ਇਹ ਧੰਮ ਦਾ ਮੂਲ ਸਿਧਾਂਤ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਦਿਲਚਸਪ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਉੱਤੇ ਕਿੰਨਾ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਦ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਬਹੁਤ ਵੈਰ-ਵਿਰੋਧ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇਗਾ।”

ਧੰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪਰਜਾ ਦੀ ਭਲਾਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਹਾਕਮ ਦਾ ਫਰਜ਼ ਹੈ।

ਰਾਜਾ ਦਾ ਵੀ ਫਰਜ਼ ਹੈ ਕਿ ਸੜਕ ਕੰਢੇ ਬੋਹੜ ਜਾਂ ਅੰਬ ਦੇ ਰੁੱਖ ਲਗਾਉਣੇ ਅਤੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਆਰਾਮ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨਾ।

ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਵਿਚਾਰ 12ਵੇਂ ਸ਼ਿਲਾ ਲੈਖ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਜਿਸ ਵਿਚ ਧਾਰਮਿਕ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਸ਼ੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਵਾਕ ਸੰਜਮ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, “ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਦੀ ਬਹੁਤ ਸ਼ਰਧਾ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਉਸਤਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਧਰਮਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਧਰਮ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ।”

“ਇਸ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮੇਲਜੋਲ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਦਰ-ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।”

ਅਸ਼ੋਕ ਦੀ ਮੌਤ

ਅਸ਼ੋਕ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੌਰਿਆ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਪਤਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਸ਼ਰਧਾ ਇੰਨੀ ਵਧ ਗਈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਖਾਲ੍ਹੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਬੋਧੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਭ ਕੁਝ ਦਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਲੀ ਰੋਂਗਜ਼ੀ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ‘ਦਿ ਗ੍ਰੇਟ ਤਾਂਗ ਡਾਇਨੇਸਟੀ ਰਿਕਾਰਡ ਆਫ਼ ਦਿ ਵੈਸਟਰਨ ਰੀਜਨ’ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, “ਜਦੋਂ ਅਸ਼ੋਕ ਬੀਮਾਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਮੌਤ ਦੇ ਬਿਸਤਰੇ ‘ਤੇ ਸੀ”

“ਉਹ ਜਾਣਦੇ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਹੁਣ ਨਹੀਂ ਬਚੇਣਗੇ। ਉਹ ਚੰਗੇ ਕਾਰਨਾਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਹੀਰੇ ਅਤੇ ਗਹਿਣੇ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਪਰ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਸੱਤਾ ʼਤੇ ਕਾਬਿਜ਼ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਨ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ।”

ਅਸ਼ੋਕ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੌਰਿਆ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਪਤਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਸ਼ਰਧਾ ਇੰਨੀ ਵਧ ਗਈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਖਾਲ੍ਹੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਬੋਧੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਭ ਕੁਝ ਦਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਲੀ ਰੋਂਗਜ਼ੀ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ‘ਦਿ ਗ੍ਰੇਟ ਤਾਂਗ ਡਾਇਨੇਸਟੀ ਰਿਕਾਰਡ ਆਫ਼ ਦਿ ਵੈਸਟਰਨ ਰੀਜਨ’ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, “ਜਦੋਂ ਅਸ਼ੋਕ ਬੀਮਾਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਮੌਤ ਦੇ ਬਿਸਤਰੇ ‘ਤੇ ਸੀ”

“ਉਹ ਜਾਣਦੇ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਹੁਣ ਨਹੀਂ ਬਚੇਣਗੇ। ਉਹ ਚੰਗੇ ਕਾਰਨਾਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਹੀਰੇ ਅਤੇ ਗਹਿਣੇ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਪਰ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਸੱਤਾ ʼਤੇ ਕਾਬਿਜ਼ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਨ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ।”

ਅਸ਼ੋਕ ਦੀ ਮੌਤ 232 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ।

ਮੌਰਿਆ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਅੰਤ

ਬ੍ਰਿਹਦਰਥ ਮੌਰਿਆ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਰਾਜਾ ਸੀ। 181-180 ਈਸਵੀ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੈਨਾਪਤੀ ਪੁਸ਼ਿਆਮਿਤਰ ਨੇ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੰਗਾ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਮੌਰਿਆ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਕੁੱਲ 137 ਸਾਲ ਤੱਕ ਚੱਲਿਆ।

ਰੋਮਿਲਾ ਥਾਪਰ ਲਿਖਦੀ ਹੈ, “ਹੋਰ ਰਾਜਵੰਸ਼ਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਾਨ ਅਤੇ ਰੋਮਨ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ, ਮੌਰਿਆ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਬਹੁਤ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਉਭਾਰ ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਮੌਰਿਆ ਦੀਆਂ ਜਿੱਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ।”

“ਉਸਦੇ ਪੋਤੇ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੇ ਸਿਖ਼ਰ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਫਿਰ ਪਤਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ। ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪੋਤਰੇ ਆਪਣੇ ਦਾਦਾ-ਦਾਦੇ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲੇ ਨਹੀਂ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦਾਅਵੇਦਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।”

ਉਸ ਕੋਲ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਦਾਦੇ ਵਾਂਗ ਲਿਖਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਅਸ਼ੋਕ ਵਾਂਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੋਈ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ।

ਅਸ਼ੋਕ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਝੰਡੇ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ

ਅਸ਼ੋਕ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਆਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਵਿਰਸੇ ਵਿਚ ਮਿਲੀ ਸੀ
ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੂਰਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਪਤਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ।

ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਅਸ਼ੋਕ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਲਿਪੀਆਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਲੋਕ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਸੰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨਾ ਭੁੱਲ ਗਏ।

ਅਸ਼ੋਕਾ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਦੀ ਖੇਡ ਵੇਖੋ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਵਿਲੀਅਮ ਜੋਨਸ ਅਤੇ ਜੇਮਸ ਪ੍ਰਿੰਸੇਪ ਦੁਆਰਾ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਖੋਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ਅਰਥ ਸਮਝਾਇਆ।

ਅਸ਼ੋਕ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਝੰਡੇ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਚਾਰ ਸ਼ੇਰਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਸਿਰਫ ਭਾਰਤੀ ਡਾਕ ਟਿਕਟਾਂ ਤੇ ਹੀ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ , ਸਗੋਂ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਹ ਰਾਜ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸਮੁੱਚੇ ਭਾਰਤੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਅੰਗ ਬਣ ਗਿਆ।

ਜਦੋਂ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਪਹਿਲਾਂ, ਜੁਲਾਈ 1947 ਵਿੱਚ ਸੰਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡੇ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਬਾਰੇ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅਸ਼ੋਕਾ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਤਿਰੰਗੇ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇਸ ਝੰਡੇ ਨਾਲ ਨਾ ਸਿਰਫ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ, ਸਗੋਂ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਨੂੰ ਵੀ ਜੋੜਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਨਾ ਸਿਰਫ ਭਾਰਤ ਬਲਕਿ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਸਤੀ ਸੀ।

ਅਸ਼ੋਕਾ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਅਜਿਹੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾਦਾਇਕ ਹਸਤੀ ਸੀ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਨੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਅਸ਼ੋਕ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਚਾਰ ਸ਼ੇਰ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਭਾਰਤੀ ਡਾਕ ਟਿਕਟਾਂ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।

ਇਹ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਨ ਸਹਿ-ਹੋਂਦ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵੀ ਹੈ। ਸਮਰਾਟ ਅਸ਼ੋਕ ਦਾ ਜਨਤਕ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੰਜਮ ਅਤੇ ਸੰਜਮ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਅੱਜ ਭਾਰਤੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਚੇਤਾਵਨੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਹੈ।

ਚੇਚਕ ਇੱਕ ਘਾਤਕ ਛੂਤ ਵਾਲੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਬਾਂਦਰਪੌਕਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਅਫਰੀਕੀ ਮਹਾਂਦੀਪ ‘ਤੇ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਅਫਰੀਕਾ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਡਿਜ਼ੀਜ਼ ਕੰਟਰੋਲ ਐਂਡ ਪ੍ਰੀਵੈਂਸ਼ਨ (ਅਫਰੀਕਾ ਸੀਡੀਸੀ) ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਇਸ ਗਤੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਿੰਤਤ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਲਾਗ ਫੈਲ ਰਹੀ ਹੈ।

ਕਾਂਗੋ ਗਣਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਾਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ 13,700 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾਮਲੇ ਅਤੇ 450 ਮੌਤਾਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।

ਇਹ ਵਾਇਰਸ, ਜੋ ਪੂਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਬੁਰੂੰਡੀ, ਮੱਧ ਅਫਰੀਕੀ ਗਣਰਾਜ, ਕੀਨੀਆ ਅਤੇ ਰਵਾਂਡਾ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਅਫਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਫੈਲ ਗਿਆ ਹੈ।

ਬਾਂਦਰਪੌਕਸ ਕਿੰਨਾ ਆਮ ਹੈ?
Monkeypox Empox ਨਾਮਕ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਚੇਚਕ ਦੇ ਵਾਇਰਸ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗੰਭੀਰ ਹੈ।

ਇਹ ਵਾਇਰਸ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੋਂ ਇਨਸਾਨਾਂ ਵਿਚ ਫੈਲਦਾ ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਚ ਫੈਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਇਹ ਅਫਰੀਕੀ ਵਰਖਾ ਜੰਗਲਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਾਂਗੋ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਗਣਰਾਜ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਆਮ ਹੈ।

ਹਰ ਸਾਲ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕੇਸ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਲੋਕ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

15 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚੇ ਇਸ ਵਾਇਰਸ ਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੀੜਤ ਹਨ।

ਇਸ ਵਾਇਰਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਮੁੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਹਨ।

ਕਲੇਡ 1 ਮੱਧ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਲਈ ਸਥਾਨਕ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕਲੇਡ 1 ਬੀ ਨਵਾਂ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਛੂਤਕਾਰੀ ਵਧੇਰੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਕੋਪਾਂ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਫਰੀਕਨ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਡਿਜ਼ੀਜ਼ ਕੰਟਰੋਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੁਲਾਈ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ 14,500 ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਾਂਦਰਪੌਕਸ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ 450 ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।

ਇਹ 2023 ਦੀ ਇਸੇ ਮਿਆਦ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 160% ਵਾਧਾ ਹੈ।

ਕਾਂਗੋ ਦੇ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਗਣਰਾਜ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 96 ਲੋਕ ਸੰਕਰਮਿਤ ਹੋਏ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਬੁਰੂੰਡੀ ਅਤੇ ਕੀਨੀਆ ਵਿੱਚ ਵੀ ਫੈਲ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਰਵਾਂਡਾ ਅਤੇ ਯੂਗਾਂਡਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਫੈਲਿਆ।

ਘੱਟ ਵਾਇਰਲ ਬਾਂਦਰਪੌਕਸ ਸਟ੍ਰੇਨ ਕਿਸਮ II ਹੈ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਖੋਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ 2022 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਹੋਈ।

ਵਾਇਰਸ ਯੂਰਪੀਅਨ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਸਮੇਤ 100 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਾਲਾਂਕਿ ਲਾਗ ਆਮ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਟੀਕਾਕਰਨ ਨੇ ਵਾਇਰਸ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਕੰਗੇ ਵਿੱਚ, ਟੀਕਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਅਧਿਕਾਰੀ ਫੈਲਣ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਤ ਹਨ।

ਬਾਂਦਰਪੌਕਸ ਦੇ ਲੱਛਣ ਕੀ ਹਨ?
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲੱਛਣਾਂ ਵਿੱਚ ਬੁਖਾਰ, ਸਿਰ ਦਰਦ, ਸੋਜ, ਪਿੱਠ ਦਰਦ ਅਤੇ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਗਰਮੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਲਾਲ ਚਟਾਕ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ. ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਚਿਹਰੇ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਰੀਰ ਦੇ ਦੂਜੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਤੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀਆਂ ਤਲੀਆਂ ਵਾਂਗ।

ਇਹ ਨਿਸ਼ਾਨ ਬਹੁਤ ਦਰਦਨਾਕ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਲਗਾਤਾਰ ਬਦਲ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਹ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਾਨ ਛੱਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਲਾਗ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ 14 ਤੋਂ 21 ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਗੰਭੀਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਚਿਹਰਾ, ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਜਣਨ ਅੰਗ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਫੈਲਦਾ ਹੈ?

ਐਮਪੌਕਸ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸੰਪਰਕ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿੱਚ ਸੰਚਾਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਰੀਰਕ ਸੰਪਰਕ, ਚਮੜੀ ਤੋਂ ਚਮੜੀ ਦਾ ਸੰਪਰਕ, ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸਾਹ ਲੈਣਾ, ਆਦਿ।

ਵਾਇਰਸ ਜ਼ਖਮਾਂ, ਸਾਹ ਦੀ ਨਾਲੀ, ਅੱਖਾਂ, ਨੱਕ ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਰਾਹੀਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਤੁਸੀਂ ਸੰਕਰਮਿਤ ਵਸਤੂਆਂ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਵੀ ਵਾਇਰਸ ਦਾ ਸੰਕਰਮਣ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਬੈੱਡ ਲਿਨਨ, ਤੌਲੀਏ ਆਦਿ

ਇੱਕ ਹੋਰ ਸੰਭਾਵਿਤ ਰਸਤਾ ਸੰਕਰਮਿਤ ਜਾਨਵਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਾਂਦਰ, ਚੂਹੇ ਅਤੇ ਬਿੱਲੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਹੈ।

2022 ਵਿੱਚ, ਵਾਇਰਸ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਜਿਨਸੀ ਸੰਪਰਕ ਦੁਆਰਾ ਫੈਲਿਆ ਸੀ।

ਕਾਂਗੋ ਦੇ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਗਣਰਾਜ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਕੋਪ ਵੀ ਇੱਕ ਜਿਨਸੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸੰਚਾਰਿਤ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਦੂਜੇ ਸਮਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖ਼ਤਰਾ ਕੌਣ ਹੈ?
ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਵਾਇਰਸ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਦੂਜੇ ਮਰਦਾਂ ਨਾਲ ਸੈਕਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਂ ਨਵੇਂ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਸੈਕਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਖਤਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਲੱਛਣਾਂ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਣ ਨਾਲ ਵੀ ਲਾਗ ਲੱਗ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕੰਮ ਦੇ ਸਾਥੀ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਕਰਮਿਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਬਾਂਦਰਪੌਕਸ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਦੂਜਿਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਅੰਗੂਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਰ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ।

ਵਰਲਡ ਹੈਲਥ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਿਕਵਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 12 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੱਕ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਜੋਂ ਜਿਨਸੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੌਰਾਨ ਕੰਡੋਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਬਾਂਦਰਪੌਕਸ ਦਾ ਚੇਚਕ ਥੈਰੇਪੀ ਨਾਲ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲਤਾ ਦਾ ਕਾਫ਼ੀ ਅਧਿਐਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਬਾਂਦਰਪੌਕਸ ਦੇ ਫੈਲਣ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕਾ ਲਾਗ ਕੰਟਰੋਲ ਅਤੇ ਟੀਕਾਕਰਣ ਹੈ।

ਇੱਥੇ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮ ਦੇ ਟੀਕੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਸਿਰਫ ਸੰਕਰਮਿਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਵਿੱਚ, ਫਾਰਮਾਸਿਊਟੀਕਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਬਾਂਦਰਪੌਕਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਟੀਕਾ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ ਜਿੱਥੇ ਵੈਕਸੀਨ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਅਫਰੀਕਨ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਡਿਜ਼ੀਜ਼ ਕੰਟਰੋਲ ਨੇ ਹੁਣ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਡਾਕਟਰੀ ਦੇਖਭਾਲ ਅਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ‘ਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਵਧਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰ ਪੜ੍ਹੋ https://shrimuktsarsahib.in/5-most-important-jobs-in-future/

Read More

India in touch with Qatar over seizure of Guru Granth Sahib scripture: MEA

New Delhi, August 23, 2024 (ANI): The Ministry of External Affairs (MEA) on Friday stated that Indian has taken up the matter of reports regarding the release of two holy ‘swaroops’ of Guru Granth Sahib which have been seized by police in Doha, Qatar.

In response to media queries regarding Guru Granth Sahib in Qatar, MEA Official Spokesperson Randhir Jaiswal said, “We have seen reports regarding the Guru Granth Sahib seized by the Qatari authorities and the demand of their release by the Sikh community. Government has already taken up the matter with the Qatar side and our Embassy has kept the Sikh community in Doha abreast of developments in this regard.”

It is important to note that two ‘Swaroops’ of Guru Granth Sahib were taken by Qatar authorities from two individuals/groups who were charged for running religious establishment without approval of the Government of Qatar, Jaiswal said

“Our Embassy rendered all possible assistance within the ambit of local laws and regulations,” the MEA spokesperson said.

“One ‘Swaroop’ of the Holy Book was returned by Qatari authorities and it was assured that the other Swaroop is also kept with respect,” he stated.

Jaiswal said that “we continue to follow up the matter with Qatari authorities with high priority and hope for early resolution.”

Meanwhile, the Shiromani Gurdwara Parbandhak Committee (SGPC) President Advocate Harjinder Singh Dhami has requested the the External Affairs Minister S Jaishankar and the Indian Ambassador to Qatar to immediately intervene in this matter.

SGPC President said in a post on X said, “keeping the holy scriptures of Guru Granth Sahib confiscated at the police station is a big disrespect, which cannot be tolerated. This matter was recently brought to the attention of the Jathedar Sri Akal Takht Sahib by United Kingdom based Sikh organization Bhai Kanhaiya Humanitarian Aid, who directed SGPC to pursue this matter.”

Harsimrat Kaur Badal, MP from Bathinda has also written to External Affairs Minister, appealing him to take up the issue of allowing Sikhs of Qatar to establish their own Gurdwaras so they could practice their religion freely.

Taking to her X handle, Badal said, “Appealed to Dr S Jaishankar to take up the issue of the release of two ‘swaroops’ of Sri Guru Granth Sahib ji from police custody in Qatar. Informed him that the Sikh ‘sangat’ of Qatar was in shock and anguish that the Sri Guru Granth Sahib, which is regarded as the living Guru by the community, had been made a case property.

While appealing to him to intervene in the matter urgently, also requested the minister to take up the issue of allowing Sikhs of Qatar to establish their own Gurdwaras so they could practice their religion freely.” (ANI)

Advocate Harjinder Singh Dhami President SGPC Sri Amritsar has make statement on the Issue and requested to EAM of India and Indian Ambassador in Qatar to immediately intervene in this matter.